ايران

پيك

                           

 

جشنواره تورنتو

زندانی برای زنان

به بزرگی يك جامعه

 

 

جشنواره بين‌المللی فيلم تورنتو از پنجم تا چهاردهم سپتامبر با 3.. فيلم از پنجاه كشور جهان برگزار شد. در اين جشنواره كه هر ساله در كانادا برگزار مي‌شود، سينمای ايران با چهار فيلم بلند و يك فيلم كوتاه در آن حضور يافت. فيلم "ده" آخرين ساخته عباس كيارستی در بخش اساتيد و سه فيلم "زندان زنان" ساخته منيره حكمت، "امتحان" ساخته ناصررفائی و "نامه‌های باد" ساخته عليرضا امينی در بخش اكتشاف جشنواره و فيلم كوتاه "خدا، ساختن، تخريب" به كارگرداني سميرا مخملباف در اين جشنواره به نمايش گذاشته شد. فيلم سميرا مخملباف يكی از يازده فيلم كوتاه كارگردانان مختلف در باره يازدهم سپتامبر بود. هر سه فيلم ايرانی به نمايش درآمده در بخش اكتشاف، بعنوان نخستين ساخته‌هاي كارگردانان خود به نمايش در آمدند و هر سه در ميان شش فيلم نامزد دريافت جايزه "فولكس واگن" شدند. فيلم‌های ايران در جشنواره تورنتو با استقبال بسيار مهمانان جشنواره و بويژه تماشاگران جامعه ايرانی مقيم تورنتو روبرو شد.

زندان زنان

فيلم زندان زنان بعد از دو سال مطالعه و تلاش كارگردان فيلم تهيه شده‌است. بازديد از زندان‌ها، گفتگو با زندانيان و بويژه زندانيان سابقه‌دار، بخشی از تلاش دو ساله برای تهيه اين فيلم و گشودن درهای بسته در جمهوری اسلامي، بويژه گشودن در زندان زنان برای تهيه فيلم است. فيلم در قسمت متروكه زندان قديمی قصر تهيه و فيلم‌برداری شده‌ است. اين فيلمبرداری 75 روز ادامه داشته و زمانی كه كار فيلمبرداری به پايان رسيد، بازيگران، كارگردان و فيلمبرداران با ناباوری به آنچه در دوربين‌ها ضبط شده بود نگاه كردند. ارقام مي‌گويد ايرانيان چهل ميليون بار محكوم به حبس و زندان شده‌اند. بعضی يكبار و بعضی چندين بار. چنين جامعه‌اي متاثر از چه عواملی طی دو دهه شكل گرفته‌است. پاسخ به اين سئوال وسوسه اصلی برای تهيه فيلم زندان زنان بوده‌است.

داستان فيلم زندان زنان از شورش زندانيان زن در يكی از زندان‌های بزرگ تهران آغاز مي‌شود. "طاهره" زن جوانی كه مي‌گويند سابقه شركت در جبهه‌های جنگ را داشته، براي سركوب شورش و كنترل و نظم زندان به بخشی شورشي زندان فرستاده مي‌شود. در ابتدای فيلم، زندانيان نسبتا مسن و جا افتاده او را مسخره مي‌كنند ولی او با خشونتی سرد شورش را سركوب و نظم را به زندان باز مي‌گرداند. ادامه داستان، همان است كه در دهه اول جمهوری اسلامي در زندان‌ها و به ابتكار اسدالله لاجوردی و همكارانش سازمان داده و پياده شد. خشونت در درون زندان و در ميان زندانيان، تواب سازی و زندانی عليه زنداني!

"ميترا" زنی كه به جرم قتل عمد نا پدری خود به حبس ابد محكوم شده، فضائی از خشونت و تنفر را در همراهی با طاهره بوجود مي‌آورد، اما در زندان مجرمين نيز همان حادثه‌ای روي مي‌دهد كه در زندان سياسي. تحولات خارج از زندان بر ديدگاه غير منعطف طاهره نيز بتدريج تاثير كذاشته و روابط او با زندانيان را دگرگون مي‌كند. او كه در ابتدا خود را سرباز انقلاب مي‌دانسته، در پايان زندان را محل امنيت و آرامش خود مي‌يابد. در لحظات پاياني فيلم "ميترا" خسته و پير از زندان بيرون مي‌آيد. خانواده مقتول او را بخشيده‌اند! او آزادی را مي‌خواهد تا به كمك دختر نوجوانی كه در سلول او بدنيا آمده بشتابد. سه نسل از سه دوره متفاوت در زندانی كه به بزرگی يك كشور است. "پگاه‌آهنگراني"، در "زندان زنان" نسل سوم را بر پرده سينما به تصوير مي‌كشد. او نماينده نسل سومی است كه تحولات را آرزو مي‌كند. از تبار دانشجويانی است كه نيمه شب به خوابگاهشان يورش برده شده و چون جان به سلامت برده‌اند حالا در زندان‌اند!

پگاه (همان دانشجويان زنداني) يك فعال سياسی است كه نمي‌داند چرا در زندان بسر مي‌برد و به اعدام محكوم شده‌است. "سحر" نيز يك جنگ زده و معتاد به مواد مخدر است كه با كار در زندان خرج خانواده‌خود را در خارج از زندان تامين مي‌كند. به او در زندان تجاوز مي‌كنند و او دست به خود كشی مي‌زند. "سپيده" (اسي) دختری خياباني‌است كه در ابتدای فيلم، 17 سال پيش در زندان بدنيا آمده و اكنون، 17 سال بعد به همان سلول باز مي‌گشته‌است. به او نيز در زندان تجاوز مي‌شود. از زندان مي‌گريزد و برای روسپيگری راهی امارات عربی مي‌شود. سرگذشته تلخ بسياری از دختران جوانی كه در شبكه‌های قاچاق دختران جوان از مرزهای جنوبي ايران به شيخ‌نشين‌های خليج فارس صادر مي‌شوند: تجارت فحشاء!

او در زندان و در كنار دختران جوان و نسل تازه‌ای از زندانيان راهی را كه خود طي كرده يكبار ديگر مرور مي‌كند.

فيلم زندان زنان، پس از مشكلات بسيار، سرانجام اجازه نمايش گرفت و در ايران به نمايش در آمد، كه با استقبال غير قابل تصور مردم روبرو شده‌است. در اولين حضور بين‌المللي، در جشنواره "ونيز" به نمايش در آمد و سپس به تورنتو راه يافت. منيژه حكمت، رويانونهالي و پگاه‌آهنگرانی در كنار تهيه كننده "سيروس تسليمي" و "مصطفی خرقه‌پوش" در تورنتو حضور يافتند.

نامه‌های باد

از دانستي‌های جشنواره تورنتو نمايش نسخه ويدئوئی فيلم "نامه‌های باد" ساخته عليرضا اميني، كارگردان جوان ايرانی بود، كه با مشكلات بسيار و آنهم بصورت كاست ويدئو توانست فيلم خود را به تورنتو برساند. فيلم "امتحان" نيز بدون حضور كارگردانش در تورنتو به نمايش درآمد.

 


 


ی